In het gestoorde digitale circus wordt de burger als een malloot behandeld
Jos Haartmans De Limburger digitaal: 26-10-2026, 16:15 De Limburger editie 27-10-2026

Digitalisering is ons door de strot geduwd onder het mom van gemak, snelheid en tijdbesparing. Maar achter die mooie woorden draait het puur om geld: geld verdienen, kosten drukken en geldstromen beheersen. Digitalisering is juist daarvoor het ideale instrument. Alles wordt geautomatiseerd om organisaties goedkoper te laten draaien. De virtuele misleider is een windowdressed etalage die klantvriendelijkheid moet uitstralen.
In het overspannen elektriciteitsnet zitten we met veel technisch slecht werkende apps, niet-transparante sites en minder goed zichtbare kleine lettertjes over kosten. Vooral ouderen en digibeten zijn op voorhand de dupe en mogen het uitzoeken. De burger, of beter gezegd: Smartphone-Nederland, moet zich maar aanpassen aan een systeem dat steeds minder rekening houdt met mensen als individuele personen. Besmet
Met uitzondering van een deel van de ouderen loopt 96 procent van de mensen vanaf pakweg twaalf jaar met een telefoon in de hand en is zonder het te beseffen besmet met het digitale (ADHD-achtige) virus. Voortdurend bellen, kijken, tikken, swipen, scrollen, appen, foto’s maken en filmen. Denken? Dat komt later.
Zo is de digitale flapdrol ontstaan; een dopamineconsument die alles met de telefoon doet en daardoor de ideale cliënt is van digitale organisaties. Hij kijkt niet in zijn mail, kost te veel tijd en leeswerk, hij appt alleen maar, lekker snel tikken , veel taalfouten, lekker onnadenkend impulsief reageren op digitale prikkels. De digitale flapdrol leest slecht en selectief, controleert niets, let niet op de omgeving en is vervolgens verbaasd wanneer iets misgaat. Zijn administratie is een
digitale vuilnisbelt en zit verborgen tussen WhatsApp-berichten, foto’s en
screenshots.

Cybercrimineel
En daar staat de cybercrimineel voor klaar. Die weet donders goed dat mensen haast
hebben, slecht lezen en waarschuwingen wegklikken. Kwetsbare ouderen en digitale
flapdrollen creëren de gelegenheid voor cybercriminelen en zij verzilveren die.
Phishingmails, nagemaakte (bank)websites, valse betaalverzoeken en telefoontjes
van zogenaamde bankmedewerkers zijn trucs om menselijke onzorgvuldigheid uit te
buiten. Daarop heeft de cybercrimineel zijn verdienmodel gebouwd.
Cybercriminaliteit groeit gestaag in een digitale wereld met PHP-lekken,
cyberaanvallen en door AI geproduceerd nepnieuws, desinformatie en deepfakes. De
recente cyberaanval bij AH laat zien hoe kwetsbaar onze digitale afhankelijkheid is.
Systemen werden uit voorzorg uitgeschakeld; alles kwam plat te liggen.
Intussen doet de legale digitale wereld er zelf nog een schep bovenop.
Belastingdienst, UWV, banken, zorgverzekeraars, gemeenten, steeds meer medische
praktijken en bedrijven zijn voorbeelden van organisaties met veel klantvriendelijke
windowdressing in hun digitale presentatie. Achter hun façade van
klantvriendelijkheid gaan in feite bureaucratische ondernemingen en organisaties
schuil met in de bedrijfscultuur getrainde of gevormde medewerkers die burgers in
een digitale dwangbuis duwen.
Normaal contact wordt steeds moeilijker en is vervangen door inlogportalen met
accounts, wachtwoorden en menu’s voor persoonlijke data en aanvinkmogelijkheden
zonder eigen inbreng. Een gewoon e-mailadres? Vergeet het maar. Men wordt naar
een chatbot of contactformulier verbannen met een kort tekstblokje of dom
aanvinkmenu. De organisatie bepaalt wanneer en hoe gecommuniceerd wordt; de
burger heeft maar te volgen. Die moet het vervolgens doen met een no-reply-mail of
pushnotificatie.
Wachtmuziek
Telefonisch contact? Indien mogelijk, een antwoordapparaat of keuzemenu, dan
minutenlang wachtmuziek en vervolgens de obligate mededeling ‘Dit gesprek kan
worden opgenomen voor trainingsdoeleinden’. Vervolgens een medewerker dieIn het gestoorde digitale circus wordt de burger als een malloot behandeld
Jos Haartmans De Limburger digitaal: 26-10-2026, 16:15 De Limburger editie 27-10-2026
Mensen zitten vaak en overal op hun gsm. © Mijntje Wismans
Digitalisering is ons door de strot geduwd onder het mom van gemak, snelheid en tijdbesparing. Maar achter die mooie woorden draait het puur om geld: geld verdienen, kosten drukken en geldstromen beheersen. Digitalisering is juist daarvoor het ideale instrument. Alles wordt geautomatiseerd om organisaties goedkoper te laten draaien. De virtuele misleider is een windowdressed etalage die klantvriendelijkheid moet uitstralen.
In het overspannen elektriciteitsnet zitten we met veel technisch slecht werkende apps, niet-transparante sites en minder goed zichtbare kleine lettertjes over kosten. Vooral ouderen en digibeten zijn op voorhand de dupe en mogen het uitzoeken. De burger, of beter gezegd: Smartphone-Nederland, moet zich maar aanpassen aan een systeem dat steeds minder rekening houdt met mensen als individuele personen. Besmet
Met uitzondering van een deel van de ouderen loopt 96 procent van de mensen vanaf pakweg twaalf jaar met een telefoon in de hand en is zonder het te beseffen besmet met het digitale (ADHD-achtige) virus. Voortdurend bellen, kijken, tikken, swipen, scrollen, appen, foto’s maken en filmen. Denken? Dat komt later.
Zo is de digitale flapdrol ontstaan; een dopamineconsument die alles met de telefoon doet en daardoor de ideale cliënt is van digitale organisaties. Hij kijkt niet in zijn mail, kost te veel tijd en leeswerk, hij appt alleen maar, lekker snel tikken , veel taalfouten, lekker onnadenkend impulsief reageren op digitale prikkels. De digitale flapdrol leest slecht en selectief, controleert niets, let niet op de omgeving en is vervolgens verbaasd wanneer iets misgaat. Zijn administratie is een
digitale vuilnisbelt en zit verborgen tussen WhatsApp-berichten, foto’s en
screenshots.
Cybercrimineel
En daar staat de cybercrimineel voor klaar. Die weet donders goed dat mensen haast
hebben, slecht lezen en waarschuwingen wegklikken. Kwetsbare ouderen en digitale
flapdrollen creëren de gelegenheid voor cybercriminelen en zij verzilveren die.
Phishingmails, nagemaakte (bank)websites, valse betaalverzoeken en telefoontjes
van zogenaamde bankmedewerkers zijn trucs om menselijke onzorgvuldigheid uit te
buiten. Daarop heeft de cybercrimineel zijn verdienmodel gebouwd.
Cybercriminaliteit groeit gestaag in een digitale wereld met PHP-lekken,
cyberaanvallen en door AI geproduceerd nepnieuws, desinformatie en deepfakes. De
recente cyberaanval bij AH laat zien hoe kwetsbaar onze digitale afhankelijkheid is.
Systemen werden uit voorzorg uitgeschakeld; alles kwam plat te liggen.
Intussen doet de legale digitale wereld er zelf nog een schep bovenop.
Belastingdienst, UWV, banken, zorgverzekeraars, gemeenten, steeds meer medische
praktijken en bedrijven zijn voorbeelden van organisaties met veel klantvriendelijke
windowdressing in hun digitale presentatie. Achter hun façade van
klantvriendelijkheid gaan in feite bureaucratische ondernemingen en organisaties
schuil met in de bedrijfscultuur getrainde of gevormde medewerkers die burgers in
een digitale dwangbuis duwen.
Normaal contact wordt steeds moeilijker en is vervangen door inlogportalen met
accounts, wachtwoorden en menu’s voor persoonlijke data en aanvinkmogelijkheden
zonder eigen inbreng. Een gewoon e-mailadres? Vergeet het maar. Men wordt naar
een chatbot of contactformulier verbannen met een kort tekstblokje of dom
aanvinkmenu. De organisatie bepaalt wanneer en hoe gecommuniceerd wordt; de
burger heeft maar te volgen. Die moet het vervolgens doen met een no-reply-mail of
pushnotificatie.
Wachtmuziek
Telefonisch contact? Indien mogelijk, een antwoordapparaat of keuzemenu, dan
minutenlang wachtmuziek en vervolgens de obligate mededeling ‘Dit gesprek kan
worden opgenomen voor trainingsdoeleinden’. Vervolgens een medewerker die
steeds vaker gebrekkig Nederlands spreekt, of een werkstudent die eerst vraagt naar
je BSN, geboortedatum en klantnummer en dan vanaf een scherm antwoorden
voorleest.
Afvoerputje
Na het uitblijven van het antwoord op een specifieke vraag of de mededeling dat de
verantwoordelijke functionaris niet aanwezig is, wordt men verder geloosd naar het
digitale afvoerputje: het contactformulier met als hoogtepunt de no-replymail met de
tevredenheidsenquête. Daar daalt het gemiddelde IQ spontaan met 25 punten.
Welkom in het gestoorde digitale circus: de burger wordt als een malloot behandeld,
de cybercrimineel profiteert van menselijke onzorgvuldigheid en organisaties
verschuilen zich achter hun eigen digitale gedrocht.
Jos Haartmans is psycholoog in Geleen.
OpiniedigitaliseringCybercriminaliteit
steeds vaker gebrekkig Nederlands spreekt, of een werkstudent die eerst vraagt naar
je BSN, geboortedatum en klantnummer en dan vanaf een scherm antwoorden
voorleest.
Afvoerputje
Na het uitblijven van het antwoord op een specifieke vraag of de mededeling dat de
verantwoordelijke functionaris niet aanwezig is, wordt men verder geloosd naar het
digitale afvoerputje: het contactformulier met als hoogtepunt de no-replymail met de
tevredenheidsenquête. Daar daalt het gemiddelde IQ spontaan met 25 punten.
Welkom in het gestoorde digitale circus: de burger wordt als een malloot behandeld,
de cybercrimineel profiteert van menselijke onzorgvuldigheid en organisaties
verschuilen zich achter hun eigen digitale gedrocht.
Jos Haartmans is psycholoog in Geleen.
OpiniedigitaliseringCybercriminaliteit